У верасьн 1917 г., па дзевяц гадах, вярнуся паэт у родны Менск, як пша Гарэцк, "з разьбтым здароем, худы, зжацелы, з засёдным далкатна-тужлвым поглядам нейкай дакорнай маклвасьцю". Нягледзячы на слабое здарое, Алесь кнуся палтычную дзейнасьць. На Усебеларускм кангрэсе сьнежн 1917 г. выбрал яго памочнкам старшын кангрэсу. Крава палтычным аддзелам Вялкай беларускай рады, бы радным Рады БНР. Многа пса, з самага пачатку меншавцкую "Грамаду". Потым рэдагава "Беларуск шлях" дзейсна памага у "Вольнай Беларус". Пры савецкай уладзе працава у дзцячых прытулках. Кал прыйшл паляк, Гарун паверы заклкам да Плсудзкага стварыць фэдэрацыю вольных народа, якя жыл калсьц межах Рэчы Паспалтай, вта яго Менску гарачай прамовай. Стая спачатку на чале Беларускага нацыянальнага камтэту, як супрацонча з палякам, а потым узначальва Вайсковую камсю БНК, якая фармавала беларускае войска. Спадзяваньн, што на польскм баку магчыма будзе зрабць штосьц для беларускай справы, ня зьдзейсьнлся. Да таго ж сухоты прыкавал паэта да ложку. Свае "Жывыя казк" даводзлася яму псаць у ложку, бо сядзець яму было цяжка. У час наступленьня Чырвонай Арм амаль апошнм цягнком выеха Гарун зь Менску. Даеха да Вакавыску, дзе яго палажыл паходны ваенны шпталь, як давёз яго да Кракава. Тут ён памёр 28 лпеня 1920 году.
З 1915 г. Прушынск працава на залатых капальнях у Бадайбо, дзе дачакася Лютаскай рэвалюцы. Ён перайшо у партыю сацыял-дэмакрата (меншавко) бы сябрам выканачага камтэту Ленскай акруг золатаздабычы. У тран 1917 г. ён апынуся Маскве, дзе спрабава арганзаваць масы беларускх бежанца з акупаваных Нямеччынай тэрыторыя у Беларускую народную грамаду, партыю, якая дамагалася ад Часовага раду нацыянальнай палтычнай атаном Беларус. Прушынск бы выбраны дэлегатам на Усерасейск Устаночы сход.
На баржы 18 ён падрыхтава да друку свой зборнк "Матчын дар", перасланы восеньню 1914 г. у Вльню. Сбр зрабла Прушынскага сапрадным паэтам. Вершы Алеся Гаруна, "песьн нявол", адзначаюцца велзарным духовым напружаньнем, багацьцем форма, незвычайнай рытмкай. У стэпе тайзе, у якх гне нклы агеньчык людзкога снаваньня, паэта зьядае туга па айчыне, "дзе сам народ - паэт". Выданы 1917 г. у Вльн "Матчын дар", нягледзячы на сьцплыя памеры, вызначы пачэснае месца Гаруна беларускай лтаратуры.
У лютым 1907 г. палцыя схапла паэта нелегальнай эсэраскай друкарн. Пасьля гадавога знаходжаньня турмах у Менску на Лукшках у Вльн ён бы высланы Сбр, у ¶рнуцкую губэрню. Працава цесьляром, пазьней плава па Лене да Якуцку.
У1904 г. Прушынск ступ у партыю сацыялста-рэвалюцыянэра (эсэра). Арганзова вучнёскя гуртк, агтава рабочых. У гэтым самым годзе ён першы раз сутыкнуся зь беларускм друкам. У ягоныя рук патрапла падраная, забруджаная кнжка, без пачатку канца, друкаваная лацнкай. Ён пача яе чытаць, перакананы, што напсаная яна па-польску. Кал зразуме, што гэта сваё, роднае слова, з вачэй хлопца паллся сьлёзы. З гэтага часу ён пса па-беларуску. (А кнжка, якая так паплывала на ягоны лёс, была, як ён пазьней даведася, старым выданьнем аповесьц "Гапон" Внцэнта Дунна-Марцнкевча, польска-беларускага паэта XIX стагодзьдзя). У 1905-1907 гг. Прушынск напса трох сацыяльна-рэвалюцыйных верша (цяпер згубленых), якя сам распасюджва сярод моладз рабочых. Таксама сталява кантакт зь беларускм рухам.
Алесь Гарун зь Янкам Купалам.
Алесь Гарун (Аляксандар Прушынск) – беларуск паэт, публцыст палтычны дзяяч. Нарадзся 11 сакавка 1887 г. у Менску каталцкай сям' рамесьнка, як паходз, хутчэй за сё, з дробнай шляхты, многя прадстанк якой на Меншчыне насл прозьвшча Прушынск. Аляксандар ужо ва зросьце пяц гадо чыта па-польску па-расейску. Ён скончы рамесьнцкую школу працава на розных прадпрыемствах Менску сталяром. Талент да псаньня верша выяляся яго зь дзяцнства, але пса ён па-расейску пераважна гумарыстычным тоне.
Бблятэка гстарычных артыкула
Комментариев нет:
Отправить комментарий